1- دفاع نسبتبه اصل و ماهیت دعوا، دفاع ماهوی است.
2- هر دفاعی که مستقلاً علیه اصل ادعای خواهان مطرح شود تا اساس ادعای او را منتفی کند، دفاع ماهوی است. مانند:
الف- دفاع ناظر به سقوط تعهد، اعم از ایفای تعهد، تهاتر، تبدیل تعهد، ابراء و ...
ب- دفاعیات ناظر به انحلال عقد: فسخ، اقاله، انفساخ.
ج- دفاعیات ناظر به صلحوسازش در خصوص موضوع دعوا.
معصومه افراسیابی